محمد باقر شريعتى سبزوارى

324

تحريرى بر اصول فلسفه و روش رئاليسم ( فارسى )

زشت و قبيح است . چيزى كه هست اين‌كه اصول اعتبارات عمومى پيوسته زنده و سرگرم ادامهء فعاليت بوده ، تنها موارد و مصاديق آن‌ها جابه‌جا مىشود و جامعهء بشرى پيوسته به پيش‌رفت خود در استخدام و استفاده از مادّه و ابزارهاى مادى ادامه داده و سرگرم توسعه و رفع تضييقات زندگى بوده ، هر روز صحنهء زندگى ديروزى خود را عوض مىكند و اين ، لازمهء برخورد و فعل و انفعالى است كه اصول اعتبارات در هم‌ديگر دارند . و از اين بيان نتيجه گرفته مىشود كه « تغيير اعتبارات » ، خود يكى از اعتبارات عمومى است . تغيير اعتبارات را در بخش‌هاى زير مىتوان تلخيص كرد : 1 . منطقه‌هاى گوناگون زمين و به اصطلاح شرايط جوى و جغرافيايى كه از جهت گرما و سرما و ديگر خواص و آثار طبيعى ، مختلف مىباشد ، تأثيرات مختلف و عميقى در طبايع افراد انسان داشته و از اين راه در كيفيت و كميت احتياجات تأثير به‌سزايى دارند و هم‌چنين در احساسات درونى و افكار و اخلاق اجتماعى ، و در پيروى از آن‌ها ادراكات اعتبارى آن‌ها از هم جدا خواهد بود ؛ مثلًا احتياجات گرما و سرمايى منطقهء استوايى ، نقطهء مقابل احتياجات منطقهء قطبى بوده و از همين جهت از حيث تجهيزات ، مختلف مىباشند . در منطقهء استوايى در اغلب اجزا و فصولِ سال براى انسان يك لُنگ كه به ميان ببندد لازم ، و زياده بر آن خرق عادت و شگفت‌آور بوده ، قبيح شمرده مىشود و در منطقهء قطبى درست به عكس است . اختلافات برجسته‌اى كه در افكار اجتماعى و آداب و رسوم سكنهء منطقه‌هاى مختلفه زمين مشهود است بخش مهمى از آن‌ها از همين‌جا سرچشمه مىگيرد . خارجىها آروغ زدن را زشت ، ولى گاز معده را قبيح نمىشمارند . زن اگر خود را در معرض بزهكارى و خودفروشى قرار داد بسيار زشت است ؛ ولى اگر هر روز با يك دوستى همين اعمال را انجام دهد پسنديده است ! « قربان برم خدا را يك بام و دو هوا را » . در ايران هر دو شيوه زشت است . و هم‌چنين محيط عمل در اختلاف افكار و ادراكات اعتبارى دخيل مىباشد ؛ مثلًا